Ongeneselijk mens

Gemiddeld worden wij tegenwoordig bijna dubbel zo oud als onze voorouders rond 1900. Dankzij verbeterde levensomstandigheden en de enorme vooruitgang in de medische wetenschap wordt een man tegenwoordig gemiddeld 75, een vrouw zelfs boven de 80. Had ik rond 1900 geleefd zou ik me nu spoedig op de dood moeten voorbereiden, ik kom dit jaar namelijk op de gemiddelde leeftijd van toen, 48.

Wanneer ben je ongeneselijk oud of acht je je leven als voltooid? Onlangs heeft mijn schoonmoeder van 80, die sinds afgelopen mei weduwe is, het volgende gezegd: “Ik vind het wel leuk om nog te zien hoe goed jullie het allemaal doen en hoe de kleinkinderen terecht komen. Maar dat is meer een toegift, ik heb verder geen doel meer hier sinds mijn man dood is. Wanneer ik bedenk dat ik de hele toestanden in een verpleeghuis zou moeten doormaken, zou ik liever overlijden”. Ik vroeg toen aan mijn schoonmoeder of ze daarmee bedoelde dat haar leven voltooid is. “Ja, zo voelt dat voor mij.”

Gezondheid en lang leven zijn een belangrijke industrie geworden. De omzet van farmaceutische ondernemingen en de medische industrie maken wereldwijd een belangrijk deel uit van het BNP. De tegenwoordige opvattingen over gezondheid en welzijn dwingt ons voortdurend onze lichamen mooi en sterk te houden. Toch bewijzen nieuwe sociaal-psychologische studies dat om gezond te zijn onze innerlijke gezondheid, dus geluk en tevredenheid,  belangrijker is dan een met veel ontberingen en inspanningen gemodelleerd modellichaam te hebben. Bepalend voor onze gezondheid zijn positieve economische en politieke omstandigheden en het ingebonden zijn in een warm sociaal netwerk (Schweizerische Ärztezeitung feb.2011).

Komt ongeneselijk oud overeen met het verlies van het innerlijke geluk? Ik kan me voorstellen dat als je eigen sociaal netwerk -  letterlijk - langzaam uitsterft de eenzaamheid  een grote rol gaat spelen. Je kunt niets meer delen met iemand die op dezelfde manier tegen dingen aankijkt en met wie je een stuk gedeeld verleden hebt. En omdat oudere mensen veel te vaak ver weg van hun kinderen wonen, misschien zelfs in een verzorgingstehuis ‘goed opgeborgen’ zijn kan het zijn dat het voor hun niet meer hoeft, dat het leven als voltooid geacht wordt. Men is afhankelijk, heeft geen nut meer, is een last.... waardeloos.

Oude mensen zijn waardevol! Ze zijn zo rijk aan levenservaring, levenswijsheid en liefde. Als wij als maatschappij weer zouden leren dat ziekten, afhankelijkheid en verzorging van ouderen even gewoon bij het leven horen als het borstvoeding geven, luiers verschonen en geduldig opvoeden van kleine kinderen? Oh, sorry, ik ben vergeten dat we deze kant van het leven ook al uitbesteed hebben aan kinderdagverblijven...

Onder de titel ‘Ongeneselijk oud’ organiseert de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde een reeks discussiebijeenkomsten (kijk op www.nvve.nl). Mijn hoop is  dat er genoeg mensen de vinger op de zere plek durven te leggen: de misstanden in de bejaardenzorg die mensen de moed ontnemen om oud te durven worden. Ik hoop dat Minister Kamp, die afgelopen week het einde van het tegenwoordige zorgstelsel aangekondigd heeft , goed gaat luisteren!

Wilt u zich in het onderwerp verder verdiepen? Het boek ‘Ondraaglijk lijden zonder uitzicht’ van J.A. van der Ven gaat vanuit verschillende invalshoeken hierop in.

Tot blogs!

Renate